ساختار کارورزی و تکوین خودکارآمدی دانشجومعلمان: مطالعه تطبیقی ایران، فنلاند و سنگاپور
کد مقاله : 1027-4THINT-FULL (R1)
نویسندگان
عصمت مطهرنژاد *
استادیار، گروه آموزش روان‌شناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665 تهران، ایران
چکیده مقاله
خودکارآمدی معلم از نیرومندترین پیش‌بینی‌کننده‌های عملکرد و ماندگاری در حرفه است و دوره کارورزی مهم‌ترین بستر شکل‌گیری آن به‌شمار می‌رود. هدف این پژوهش، تحلیل تطبیقی عناصر ساختاری برنامه کارورزی (زمان‌بندی و توالی، الگوی مربی‌گری و نوع مدارس پذیرنده) در سه نظام تربیت معلم ایران (دانشگاه فرهنگیان)، فنلاند و سنگاپور و بررسی تأثیر این عناصر بر خودکارآمدی حرفه‌ای دانشجومعلمان بر اساس چارچوب نظری تیچان-موران و هوی بود. روش مطالعه حاضر، کیفی تطبیقی است که با استفاده از الگوی چهارمرحله‌ای بردی (توصیف، تفسیر، هم‌جواری و مقایسه) انجام شد. داده‌ها از طریق تحلیل اسناد رسمی برنامه‌های درسی و مقالات علمی معتبر گردآوری و با مبنای مقایسه منابع چهارگانه خودکارآمدی تحلیل شدند. نتایج نشان داد که فنلاند و سنگاپور دوره‌های کارورزی طولانی و پیوسته با توالی انباشتی، مربی‌گری تأملی یا بالینی ساختاریافته، و مدارس تمرینی/همکار با فرهنگ مربی‌گری جمعی را به‌کار می‌گیرند. این ترکیب، چرخه‌ای هم‌افزا از منابع چهارگانه خودکارآمدی (تجارب تسلط، تجارب جانشینی، ترغیب کلامی و حالات فیزیولوژیک) ایجاد می‌کند که به رشد متوازن خودکارآمدی در هر سه بعد راهبردهای آموزشی، مدیریت کلاس و درگیرسازی دانش‌آموزان می‌انجامد. در مقابل، کارورزی دانشگاه فرهنگیان به‌رغم چهار نیمسال، با گسست اجرایی، مربی‌گری غیر حرفه‌ای و فقدان مدارس همکار تخصصی مواجه است که به رشد محدود و نامتوازن خودکارآمدی منجر می‌شود. نتیجه اینکه هم‌افزایی نظام‌مند سه عنصر طول و توالی انباشتی، مربی‌گری توانمندساز و مدارس حمایت‌گر با فرهنگ مربی‌گری جمعی، کلید ارتقای پایدار خودکارآمدی معلم است. برای دانشگاه فرهنگیان، افزایش زمان مؤثر کارورزی، حرفه‌ای‌سازی مربی‌گری و ایجاد شبکه مدارس همکار پایدار با رویکرد "بومی‌سازی تأملی" توصیه می‌شود.
کلیدواژه ها
کارورزی، خودکارآمدی معلم، مطالعه تطبیقی، فنلاند، سنگاپور، چارچوب تیچان-موران و هوی
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی