واکاوی موانع تحقق «تجربه‌ی عینی» در کارورزی دانشگاه فرهنگیان: مطالعه‌ای بر اساس نظریه‌ی یادگیری تجربی
کد مقاله : 1045-4THINT (R1)
نویسندگان
محمد مجیدپور خوئی *
گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665 تهران، ایران
چکیده مقاله
کارورزی، به‌ماهیت خود، می‌تواند بستری ایده‌آل برای تحقق «تجربه‌ی عینی» به‌عنوان نقطه‌ی عزیمت چرخه‌ی یادگیری تجربی کلب فراهم آورد؛ بااین‌حال، شواهد نشان می‌دهد که این مرحله در برنامه‌های فعلی کارورزی دانشگاه فرهنگیان به‌شدت مغفول مانده است. هدف پژوهش حاضر، شناسایی عمیق و دسته‌بندیِ موانعِ فرارویِ تحقق تجربه‌ی عینی در کارورزی دانشگاه فرهنگیان و ارائه‌ی راهبردهای عملی برای رفع آن‌هاست. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون (براون و کلارک، ۲۰۰۶) بر روی داده‌های حاصل از مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۷ مشارکت‌کننده از میان مدرسان راهنما، دانشجو-معلمان کارورز و معلمان باتجربه‌ی دانشگاه فرهنگیان انجام شد. تحلیل داده‌ها که با کُدگذاریِ منظم و با تمرکز ویژه بر عبارات مرتبط با «موقعیت‌های عملی»، «میدانِ عمل» و «درگیری مستقیم با کلاس» صورت گرفت، که به استخراج سه مضمونِ اصلی انجامید: موانع کمی (محدودیت‌های زمانی، تعدادِ ناکافیِ جلسات و تراکمِ بالای جمعیت کلاسی)، موانع کیفی (کیفیتِ ناکافیِ مدارسِ کارورزی و نقشِ انفعالیِ کارورز به‌جای کنشگری) و موانع ساختاری (ضعفِ هماهنگیِ رسمیِ دانشگاه و مدرسه و عدمِ تنوعِ بافتارهای آموزشی). در مقابل، راهبردهایی چون طراحی کارورزی پلکانی (از مشاهده تا تدریس مستقل)، انعقاد تفاهم‌نامه با مدارس بافتارهای مختلف (شهری، روستایی، عشایری) و به‌کارگیری شبیه‌سازهای آموزشی پیشنهاد گردید. دستاورد نوآورانه‌ی پژوهش، دسته‌بندیِ سه‌سطحیِ موانعِ تجربه‌ی عینی و تبیینِ آن‌ها در چارچوب مؤلفه‌های «غوطه‌وری»، «درگیری مستقیم» و «مواجهه با پیچیدگی» از نظریه‌ی کلب است که می‌تواند به‌عنوان الگویی تحلیلی برای بازطراحیِ میدان‌های عمل کارورزی در دانشگاه فرهنگیان مورد استفاده قرار گیرد.
کلیدواژه ها
تجربه‌ی عینی، یادگیری تجربی، کارورزی، موانع اجرایی، دانشگاه فرهنگیان، تحلیل مضمون.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی