بازخوانی انتقادی موانع تجلی دانش پداگوژی محتوا (PCK) در فرآیند کنش‌پژوهی ساختن‌گرای دانشجومعلمان کارورزی ۳
کد مقاله : 1046-4THINT (R2)
نویسندگان
حمید احمدی هدایت *
استادیار گروه آموزش علوم تربیتی دانشگاه فرهنگیان،صندوق پستی 889-14665 تهران، ایران
چکیده مقاله
پژوهش حاضر با هدف واکاوی و ساختارشکنی انتقادی موانع تجلی دانش پداگوژی محتوا در فرآیند کنش‌پژوهی ساختن‌گرای دانشجومعلمان درس کارورزی ۳ در دانشگاه فرهنگیان انجام شد. این مطالعه با رویکرد کیفی انتقادی صورت گرفت و مشارکت‌کنندگان آن شامل ۲۰ دانشجومعلم سال آخر و ۵ معلم راهنمای مدرسه و 5 استادراهنمای دانشگاه بودند که با روش نمونه‌گیری هدفمند ملاک‌محور انتخاب شدند. داده‌های پژوهش از طریق مثلث‌سازی روش‌شناختی شامل تحلیل سند انتقادی پوشه‌کارهای تأملی (بیانیه من، طرح‌های یادگیری ۵ گام و تأملات پس از عمل) و مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته گردآوری گردید و با استفاده از روش تحلیل مضمون تجزیه و تحلیل شد. یافته‌های پژوهش نشان از آن دارد که تجلی دانش پداگوژی محتوا با چهار مانع اساسی روبه‌رو است: نخست، تقلیل‌گرایی معرفت‌شناختی که به تقلیل پداگوژی ساختن‌گرا به یک چک‌لیست بوروکراتیک و فرم‌پرکنی اشاره دارد؛ دوم، خلط مفهومی که نشان‌دهنده تمرکز کارورزان بر مدیریت رفتاری کلاس به جای توسعه هویت حرفه‌ای و پداگوژیک است؛ سوم، اصطکاک بافتی که ناشی از تقابل آرمان‌های مترقی دانشگاه با بوم‌شناسی سنتی و آزمون‌محور مدارس میزبان است؛ و در نهایت سطحی‌نگری در ارزشیابی که به جای نقد عمیق پداگوژیک، بر عمل‌گرایی اداری و نمایشگری تأکید دارد. نتیجه این که اجرای بالینی کارورزی ۳ از نوعی صورت‌گرایی سیستمی رنج می‌برد که دانشجومعلمان را در تنگنایی دوگانه میان الزامات تئوریک دانشگاه و واقعیات محدودکننده مدرسه گرفتار می‌سازد. برای برون‌رفت از این چالش، سیاست‌گذاری‌های تربیت معلم باید از مطالبه حجم بالای مستندات اداری، به سمت ارائه راهبری آموزشی (منتورینگ) عمیق و متمرکز بر دانش پداگوژی محتوا تغییر مسیر دهد.
کلیدواژه ها
دانش پداگوژی محتوا ، تدریس ساختن‌گرا، کنش‌پژوهی، کارورزی ، عمل تأملی
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی