| از میدان عمل تا نقشه‌های پنهان قدرت: کارورزی تربیت معلم از منظر قوم‌نگاری نهادی |
| کد مقاله : 1156-4THINT |
| نویسندگان |
|
مهدی نامداری پژمان * گروه مدیریت آموزشی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران |
| چکیده مقاله |
| کارورزی به‌عنوان حلقۀ اتصال نظریۀ تربیتی و عمل حرفه‌ای، محسوب می‌شود. با وجود تأکید فزاینده بر رویکردهای تأملی و مبتنی بر شایستگی، تجربۀ زیستۀ دانشجومعلمان در میدان عمل اغلب تحت تأثیر روابطی قرار می‌گیرد که از سطح آگاهی روزمرۀ آنان فراتر می‌رود. این مقاله با اتکا به رویکرد قوم‌نگاری نهادیِ دوروتی اسمیت، تلاش می‌کند تجربۀ کارورزی را نه صرفاً به‌مثابۀ فرآیند یادگیری فردی یا انتقال مهارت، بلکه به‌عنوان مجموعه‌ای از فعالیت‌های محلی که توسط روابط حاکمِ متن‌محور هماهنگ و تنظیم می‌شوند، بازخوانی کند. قوم‌نگاری نهادی با آغاز از ایستگاه تجربۀ روزمره دانشجومعلمان، معلمان راهنما و استادان ناظر، به کاوش در شیوه‌هایی می‌پردازد که متون نهادی فعالیت‌های محلی را به شبکه‌های فرامحلیِ قدرت متصل می‌سازند. مقالۀ حاضر با مرور مبانی هستی‌شناختی و معرفت‌شناختی این رویکرد، پیشینۀ کاربرد آن در حوزۀ تعلیم و تربیت و تحلیل انتقادی میدان کارورزی در نظام تربیت معلم ایران، نشان می‌دهد که چگونه «نقشه‌های پنهان قدرت» از طریق فعال‌سازی متون، تجربۀ معلم‌شدن را شکل می‌دهند، تنش‌های نظریه-عمل را تولید و بازتولید می‌کنند و امکان عاملیت دانشجومعلم را محدود یا جهت‌دهی می‌نمایند. یافته‌های تحلیلی حاکی از آن است که کارورزی نه فضایی خنثی برای تمرین مهارت، بلکه میدان پیچیده‌ای از روابط حاکم است که در آن دانش محلی دانشجومعلمان اغلب تحت سلطۀ دانش ایدئولوژیک نهادی قرار می‌گیرد. مقاله در پایان، دلالت‌های روش‌شناختی و سیاستی این بازخوانی را برای بازطراحی برنامه‌های کارورزی، تقویت صدای دانشجومعلمان و توسعۀ پژوهش‌های انتقادی در تربیت معلم مطرح می‌سازد. |
| کلیدواژه ها |
| قوم‌نگاری نهادی، کارورزی تربیت معلم، روابط حاکم، متون نهادی، دانشجومعلم، تربیت معلم. |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی |
