سیر شکل‌گیری هویت معلمی از کودکی تا دانشگاه فرهنگیان
کد مقاله : 1212-4THINT (R1)
نویسندگان
فریبا همتی *1، میترا ربیعی2، نصرت مرادی هوسین3
1گروه آموزشی جغرافیا - دانشگاه فرهنگیان - تهران - ایران
2اداره آموزش و پرورش گناباد، استان خراسان رضوی.
3دانش آموخته جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه ریزی، دانشگاه اصفهان.
چکیده مقاله
هویت حرفه‌ای معلمی فرآیندی پیوسته و وابسته به تجربه‌های زیسته است. این پژوهش با هدف واکاوی سیر شکل‌گیری هویت حرفه‌ای معلمی یک دانشجومعلم آموزش ابتدایی از کودکی تا دوره تربیت معلم انجام شد. رویکرد پژوهش کیفی و مبتنی بر خودمطالعه و روایت‌پژوهی بود. مشارکت‌کننده دانشجوی ترم هشتم آموزش ابتدایی، از خانواده معلم‌محور، با چهار دوره کارورزی در مدارس مختلف بود. داده‌ها از کارپوشه کارنما، روایت‌های شخصی، طرح درس علوم چهارم، فیلم تدریس و تأمل‌های کارورزی گردآوری و با تحلیل مضمون در شش مرحله و دستی تحلیل شد. یافته‌ها به پنج مضمون اصلی منجر شد: ریشه‌های خانوادگی و کودکی هویت معلمی؛ انتظارات و واقعیت‌های دانشگاه فرهنگیان؛ کارورزی و شکل‌گیری هویت عملی؛ چالش‌های حرفه‌ای و راهبردهای مقابله؛ و چشم‌انداز و تعهدات حرفه‌ای. نتایج نشان داد هویت معلمی از خانواده و کودکی آغاز، در دانشگاه و کارورزی تحول، از چالش‌ها عبور و در باورها، تعهدات و چشم‌اندازها بازنمایی می‌شود.پنج باور بنیادین عبارت بودند از: یادگیری فعال، پذیرش خطا، اتصال تجربه، فضای امن، و معلم یادگیرنده دائمی. تحلیل زبان بدن نقاط قوت و نقاط قابل بهبود را نشان داد.چالش‌ها نشان داد معلمی فقط تدریس نیست؛ مدیریت ارتباط، هیجان، زمان، مرزها و خودمراقبتی نیز بخشی جدایی‌ناپذیر است. سه راهبرد اثربخش عبارت بودند از:موفقیت‌ها، تنفس عمیق و خودتنظیمی، گفت‌وگوی مستند با همکاران. معلمی مؤثر و اخلاقی نیازمند باور به نقش فعال یادگیرنده، پذیرش خطا، فضای امن، خودمراقبتی و بازتاب‌گری مداوم است.ازاین‌رو، تربیت معلم باید فضایی برای روایت‌گری، تأمل، کارورزی متنوع، تحلیل فیلم و حمایت عاطفی فراهم کند. محدودیت، تک‌موردی بودن پژوهش و عدم تعمیم آماری است.
کلیدواژه ها
هویت حرفه‌ای معلمی، خودمطالعه، روایت‌پژوهی، دانشگاه فرهنگیان، آموزش ابتدایی، کارورزی، تحلیل مضمون.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر