واکاوی نشانه‌شناختی مفهوم «جادو» در داستان ضحاک و فریدون (کتاب فارسی یازدهم) و الگوی پیشنهادی برای تقویت تفکر انتقادی...
کد مقاله : 1219-4THINT (R1)
نویسندگان
سیده اعظم حسینی *
استادیار گروه آموزشی ادبیات و علوم انسانی.پردیس باهنر فارس.دانشگاه فرهنگیان.شیراز.ایران
چکیده مقاله
آموزش متون حماسی در نظام تعلیم و تربیت، فراتر از انتقال میراث ادبی، بستری برای پرورش مهارت‌های شناختی و تفکر انتقادی دانش‌آموزان است. داستان "نبرد ضحاک و فریدون" در کتاب فارسی پایه یازدهم، به دلیل برخورداری از لایه‌های نمادین قدرت و مقاومت، ظرفیت بالایی برای واکاوی مفاهیم اجتماعی و اخلاقی دارد. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از روش تحلیل محتوای کیفی و رویکرد نشانه‌شناختی، مفهوم "جادو" را به عنوان ابزار مسلط ضحاک بر ذهن و اراده‌ی مردمان، مورد واکاوی قرار می‌دهد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که جادو در این متن، فراتر از یک پدیده‌ی ماورایی، استعاره‌ای از "ابهام، فریب و سلب اراده" است که در تقابل با "خرد و فرّ ایزدی" قرار می‌گیرد. در این راستا، با هدف گذاری از تحلیل متن به سمت کاربرد آموزشی، الگویی پیشنهادی ارائه می‌شود که در آن دانش‌آموزان با تطبیقِ مفهوم "جادو" در شاهنامه با مصادیق فریب‌های مدرن و رسانه‌ای، مهارت‌های تفکر انتقادی و تشخیص حقیقت از مجاز را تمرین می‌کنند. این رویکرد، ضمن ایجاد پیوند میان متن کهن و دنیای زیستی دانش‌آموز، ادبیات فارسی را از یک درس حافظه‌محور به ابزاری برای تربیت شهروندی آگاه و پرسشگر تبدیل می‌کند.
کلیدواژه ها
شاهنامه، ضحاک و فریدون، جادو، تفکر انتقادی، آموزش ادبیات، کارورزی.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر