تحول نگاه دانشجومعلمان به نقش معلم ابتدایی در شناسایی و کاهش موانع عملکرد دانش‌آموزان: واکاوی تجربه کارورزی ۱ و ۲
کد مقاله : 1288-4THINT (R1)
نویسندگان
فاطمه السادات میرحسینی *1، مریم داودی2
1دکترای تخصصی روان شناسی تربیتی ، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی ، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران , ایران
2استادیار گروه آموزش روانشناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665تهران، ایران.
چکیده مقاله
کارورزی در تربیت معلم، فرصتی برای پیوند دانش نظری با تجربه واقعی مدرسه و شکل‌گیری شایستگی‌های حرفه‌ای معلم است. یکی از ابعاد این شایستگی، توانایی مشاهده، تفسیر و پاسخ‌گویی به موقعیت‌های یادگیری و عملکرد دانش‌آموزان است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی تجربه دانشجومعلمان آموزش ابتدایی از تحول نگاه آنان به نقش معلم در مشاهده، شناسایی و کاهش موانع عملکرد دانش‌آموزان در جریان کارورزی ۱ و ۲ انجام شد.
این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. مشارکت‌کنندگان ۱۴ نفر از دانشجومعلمان آموزش ابتدایی بودند که تجربه کارورزی ۱ و ۲ را داشتند و به شیوه هدفمند انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته و عمیق گردآوری و با استفاده از تحلیل مضمون بررسی شد .
تحلیل داده‌ها به شناسایی چهار مضمون اصلی انجامید: ۱. گذار از قضاوت سریع به مشاهده و فهم حرفه‌ای؛ ۲. گذار از نسبت دادن عملکرد به ویژگی ثابت دانش‌آموز به جست‌وجوی موانع چندعاملی؛ ۳. حرکت از یکسان‌نگری به شناخت تفاوت‌های فردی و توجه به نقاط قوت؛ و ۴. شکل‌گیری نقش حرفه‌ای معلم به‌عنوان مشاهده‌گر، مداخله‌گر و تسهیل‌کننده یادگیری. یافته‌ها نشان داد دانشجومعلمان به‌تدریج از توصیف و برچسب‌گذاری رفتار به سوی بررسی شرایط، عوامل شناختی، هیجانی و آموزشی و انتخاب راه‌های کمک به دانش‌آموز حرکت کرده‌اند.
تجربه کارورزی، هنگامی که با مشاهده هدفمند و تأمل درباره موقعیت‌های واقعی همراه باشد، می‌تواند نگاه حرفه‌ای دانشجومعلمان را از «دیدن رفتار» به «فهم موقعیت، جست‌وجوی علت و انتخاب پاسخ تربیتی» تحول بخشد و زمینه‌ساز مسئولیت‌پذیری، توجه به تفاوت‌های فردی و مداخله متناسب با نیازهای دانش‌آموزان شود.
کلیدواژه ها
کارورزی ۱، کارورزی ۲، مشاهده تأملی، مشاهده حرفه‌ای، دانشجومعلم، آموزش ابتدایی، موانع یادگیری، نقش حرفه‌ای معلم.
وضعیت: پذیرفته شده مشروط برای ارائه شفاهی